Poniżej znajdziesz listę podstawowych programów, które warto zainstalować na swoim serwerze Linux. Obok każdego programu znajdziesz komendę instalacyjną oraz instrukcję, jak go włączyć.
Co to robi? Taki "Eksplorator plików" lub "Total Commander", ale w trybie tekstowym. Pozwala wygodnie przeglądać foldery, kopiować i usuwać pliki za pomocą strzałek, zamiast wpisywać ręcznie długie komendy.
Jak zainstalować: sudo apt install mc
Jak uruchomić: Wpisz w terminalu mc i wciśnij Enter. Aby wyjść, wciśnij klawisz F10.
Co to robi? Pozwala przeglądać strony internetowe (np. Google czy Wikipedię) bezpośrednio w czarnym oknie terminala. Nie wyświetla obrazków, tylko sam tekst – idealne, gdy serwer nie ma interfejsu graficznego.
Jak zainstalować: sudo apt install lynx
Jak uruchomić: Wpisz lynx google.pl (albo dowolny inny adres), aby wejść na stronę. Aby wyjść, wciśnij klawisz Q, a potem Y.
Co to robi? Wyciąga z płyty głównej informacje o podzespołach. Dzięki temu dowiesz się np. ile masz pamięci RAM, jaki masz procesor i model płyty, bez rozkręcania obudowy komputera.
Jak zainstalować: sudo apt install dmidecode
Jak uruchomić: Ten program wymaga uprawnień administratora. Wpisz sudo dmidecode. Na ekranie pojawi się ogromna lista – możesz przewijać ją myszką lub strzałkami.
Co to robi? Zestaw klasycznych narzędzi do sprawdzania sieci. Zawiera m.in. kultową komendę ifconfig, dzięki której szybko sprawdzisz swój adres IP oraz dowiesz się, czy masz połączenie z internetem.
Jak zainstalować: sudo apt install net-tools
Jak uruchomić: To nie jest jeden program, a paczka narzędzi. Najważniejsze z nich uruchamiasz wpisując ifconfig. Twój adres IP znajdziesz w sekcji "inet".
Co to robi? Pozwala "zalogować się" na Twój serwer Linux z innego komputera w domu lub na świecie. Po instalacji możesz schować serwer do szafy i zarządzać nim siedząc wygodnie na kanapie z laptopem.
Jak zainstalować: sudo apt install openssh-server
Jak uruchomić: Tego programu nie uruchamiasz na serwerze – on działa sam w tle jako "odbiornik". Aby się z nim połączyć z innego komputera (np. z Windowsa), otwierasz tam program *PuTTY* lub zwykły terminal i wpisujesz: ssh nazwa_użytkownika@adres_ip_serwera.
Co to robi? Notatnik dla profesjonalistów uruchamiany w terminalu. Służy do edycji plików konfiguracyjnych i pisania skryptów. Uwaga: ma specyficzne sterowanie, przez co na początku trudno z niego wyjść!
Jak zainstalować: sudo apt install vim
Jak uruchomić: Wpisz vim nazwa_pliku.txt, aby utworzyć lub edytować plik.
Ważna podpowiedź dla początkujących: Żeby zacząć pisać, wciśnij klawisz I (tryb wprowadzania). Żeby zapisać i wyjść, wciśnij klawisz Esc, a potem wpisz :wq i wciśnij Enter.